In 2022 reden we een rondje rondom de Oostzee. Rusland was een halfjaar ervoor de grootschalige invasie in Oekraïne gestart en het was een beladen tijd om vanaf Gdańsk naar Vilnioes te rijden. We reden parallel aan de grens met Kaliningrad en bij het drielandenpunt stopten we even om daar onder de indruk te zijn van de definitieve breuk tussen Rusland en de EU die daar tot uiting kwam in vrij dramatisch hekwerk. Waar in een bos in Nijmegen op voormalig Duits grondgebied een bordje staat met de woorden “Laat vriendschap helen wat grenzen delen”, werd in deze streek wel duidelijk dat er iets meer dan vriendschap nodig was om te helen wat kapot werd gemaakt.
We zijn inmiddels vier jaar verder en diezelfde weg reden we nu weer af. Waar de weg vier jaar geleden een slaperige, stoffige weg was die door elk dorp ging met dito snelheidsbeperkingen, was het asfalt nu nieuw en werd er druk gewerkt aan een nieuwe weg waardoor de tweebaansweg een officiële vierbaansweg zou worden en daarmee zijn provinciale allure zou ontstijgen. Dit was toch de doorgaande weg van Gdańsk naar de Baltische staten en je wil tegenwoordig toch iets sneller bij die Suwałkicorridor komen.
Onderweg zagen we het ene militaire konvooi na het andere en elk met nog indrukwekkender spul dan de vorige. Tot aan Gdańsk zou het niet opgevallen zijn dat we zo dicht bij Rusland waren, maar na alle hints in het grensgebied bij Kąty Rybackie, was er nu helemaal geen ontkennen meer aan.
De vernieuwde weg bracht ons ook sneller op de bestemming die we de vorige keer voorbij zijn gereden: de Wolfsschanze. Diep in de bossen zijn hier de ruïnes te vinden van Hitlers bunkercomplex. Hoewel een paar dagen voor de komst van de Sovjets opgeblazen door de Nazi’s, is er nog steeds vrij veel te bekijken.
Licht ongemakkelijk liepen we daar rond, want behalve wij zagen we een aantal jongeren die overduidelijk een fascinatie hebben voor, tsja, wat zou het zijn? Misschien nog niet eens de ideologie zelf (hoop ik), maar toch iets deed hen vol bewondering in het Pools spreken over wat zij zagen. En daarnaast waren er busladingen (letterlijk) oudere Duitsers en Oostenrijkers die rondliepen op het complex.
Naast een monument en kleine tentoonstelling voor Claus von Stauffenberg en zijn helpers, kon ook een onvermijdelijke vermelding naar de Poolse kant van de Tweede Wereldoorlog niet ontbreken. Dit keer in de vorm van de Opstand van Warschau in 1944, naast de Opstand van 1943 zeker een heroïsch, maar wederom tragisch verhaal.
Langzaamaan naderden we de souvenirshop. Je vraagt je af wat ze hier dan verkopen – zeker omdat Polen meermaals zorgen heeft geuit over het bedevaartsoordgehalte van deze plek. Dus je verwacht stichtelijke boeken over de aanslag van 20 juli 1944, of desnoods een boek over de Opstand van Warschau. Maar nee, wat kun je hier beter aan de man brengen dan Jagdpanzers van neplego, Wehrmachtlogo’s die je op je kleding kunt strijken, Duitse nepgranaten en t-shirts met een technische tekening van een Messerschmitt. Toch wel enigszins onthutst liepen we naar de auto. Het contrast in naïviteit met het mooie bos waar we waren en die honderden onschuldige vogeltjes die allemaal gespot werden door onze kleine uk kon bijna niet groter.
